Spisz północny
Spisz północny ma ze wszystkich rejonów Spiszu najbardziej skrajne położenie, gdyż na stosunkowo długim odcinku zamyka go granica państwowa Słowacji z Polską. Na południu Spisz północny sięga aż po naturalną barierę Magury Spiskiej i Gór Lewockich. Leżący za nią Spisz środkowy jest nałatwiej dostępny przez Ruż-baską Bramę, która jest przełomem Popradu pomiędzy Kotlinami Popradzką i Lubowlańską oraz ważnym korytarzem komunikacyjnym. Granica Spiszu północnego z Szaryszem ciągnie się na zachód od Plavća. Jest właściwie sztuczna i stosunkowo łatwo przejezdna. Spisz północny dzieli się na dwa oddzielne rejony, które rozgranicza dział wodny pomiędzy dorzeczem Dunajca i Popradu. Funkcję centrum wschodniej części wywalczyło miasto Stara Lubowla. Ośrodkiem zachodniej części północnego Spiszu, którą znamy pod nazwą Zamagurze, jest Stara Wieś Spiska. Teren zamknięty rzeką Poprad i jej prawym dopływem Jakubianką był zasiedlony już w starszej epoce kamienia. Najstarsze znaleziska archeologiczne wykopane z gliny rzecznej pochodzą z podobnego okresu historycznego, jak o wiele bardziej znane narzędzia kamienne znalezione w jaskini Aksamitka w pobliżu Hali-gowiec. Długą linię osadniczą terenów dzisiejszej Starej Lubowli archeologowie prowadzą, z małymi przerwami, od paleolitu po wczesne średniowiecze. Pierwsze trzy stulecia historii miasteczka kryją się w mrokach dziejów i nie są znane. Najstarszy dokument z pisemną wzmianką o Lubowli jest fragmentem dokumentów historycznych należących do niedalekiego Po-dolińca. W dokumencie z 1292 roku, w którym sołtys podoliniecki Henryk uzyskał od króla szereg nowych przywilejów, ustanawia się dla mieszkańców Hniezdne-go i Lubowli, oprócz wielu innych, również obowiązek pomagania przy budowie umocnień Podolińca. Gdy zakończono budowę zamku lubowlańskiego, mieszkańcy Lubowli nie byli już tak uzależnieni od ochrony podolinieckich fortyfikacji a ich miasto mogło się bardziej swobodnie rozwijać.