Górale i gwara góralska
Górale są szczególną grupę etniczną zamieszkującą miejscowości na pograniczu polsko-słowackim, na Spiszu, Orawie i Kysucach oraz kilka wsi byłego komitatu orawskiego i spiskiego, które w 1920 roku przypadły Polsce. Górale wyróżniają się prawie niezrozumiałą dla wielu Słowaków gwarą góralską Powstała ona z przemieszania gwary spiskiej, orawskiej i podhalańskiej. Z innymi gwarami, tzw. karpackimi, łączy ją wiele wspólnych słów, które nazywamy karpatyzmami Są to np. bryndza, żętyca, koszar, kierpce. Słowa te nie występują w nizinnych gwarach słowackich. Najsilniejszy wpływ na język górali ma długotrwały kontakt z językiem polskim W tworzeniu słownictwa góralskiego mieli częściowo udział również Ukraińcy, Rusini Węgrzy i Rumuni. Autentycznych górali można spotkać głównie we wsiach zamagurskich: w Zdziarze, Lendaku, Wyż-nich Rużbachach i na Górnej Orawie.
Najważniejszym ośrodkiem turystycznym Zamagurza jest CZERWONY KLASZTOR (Ćerveny Klaśtor - 465 m n.p.m., 240 mieszkańców). Leży przy drodze między Starą Wsią Spiską (8 km) a Starą Lu-bowlią (25 km).
Odkrycie fragmentów cienkościennej ceramiki wskazuje, że na terenach dzisiejszego Czerwonego Klasztoru ludzie mieszkali już w młodszej epoce brązu. W 1319 roku magister Kakaś ofiarował wieś Lech-nica zakonnikom ze Skały (dzisiaj Klaszto-rysko), aby mogli wybudować w pobliskiej dolinie św. Antoniego klasztor kartuzów. Niektórzy historycy przypuszczają, że na tym miejscu już wcześniej stał klasztor zakonu benedyktynów. Klasztor kartuzów nazywano początkowo, z racji sąsiedztwa, klasztorem lechnickim. Jednak z czasem zaczęto go nazywać od koloru cegieł, z których był podobno zbudowany, Czerwonym Klasztorem. Przy klasztorze wyrosła wieś,
która w starych dokumentach z 1344 roku jest wymieniana pod nazwą Uyvagas, czyli Nowa Wieś. W 1360 roku rozpoczęto budowę kościoła klasztornego. Państwo lechnickie powiększało się o następne majątki. W połowie XVI wieku zakonnicy byli właścicielami 12 zamagurskich miejscowości i folwarków leżących między Frankową a Wielką Leśną. W 1563 roku cesarz Ferdynand podjął decyzję o kasacie klasztoru i kartuzi po 243 latach pobytu byli zmuszeni opuścić Czerwony Klasztor.